ΣτΕ: Δήμοι και Περιφέρειες θα καταβάλλουν αποζημιώσεις για ζημιές σε ακίνητα που έχουν χτιστεί με παράνομες άδειες κοντά σε ρέματα

Θεμελιώνεται ευθύνη του Δημοσίου, των περιφερειών (πρώην Νομαρχιών) και των Δήμων (Ο.Τ.Α. α΄και β΄βαθμού) για ζημίες από παράνομες οικοδομικές άδειες και πολεοδομικές πράξεις που χορηγήθηκαν κοντά σε ρέματα στα οποία δεν έχει γίνει οριστική οριοθέτηση των ρεμάτων, με συνέπεια να είναι υποχρεωτική η αποζημίωση των ιδιωτών-ιδιοκτητών ακινήτων, αποφάνθηκε το Συμβούλιο της Επικρατείας.

Ειδικότερα, το ΣτΕ, μεταστρέφοντας την έως τώρα νομολογία του, με τις υπ΄ αριθμ. 1177 και 1281/2026 αποφάσεις του, έκρινε ότι το Δημόσιο, οι περιφέρειες και οι Δήμοι υποχρεούνται να αποζημιώσουν ιδιώτες, όπως είναι ιδιοκτήτες, συνιδιοκτήτες και εργολάβοι, για τις ζημίες που υπέστησαν εξαιτίας παράνομων πράξεων της διοίκησης σε παραρεμάτιες περιοχές που βρίσκονται εντός ρυμοτομικού σχεδίου.

Το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο επανέλαβε ότι η δόμηση ή η τακτοποίηση ιδιοκτησιών σε παραρεμάτιες περιοχές επιτρέπεται αποκλειστικά εφόσον έχει προηγηθεί οριστική οριοθέτηση του ρέματος.

Μάλιστα, οι λεγόμενες «προσωρινές» οριοθετήσεις που βασίζονται στον Κτιριοδομικό Κανονισμό κρίθηκαν παράνομες, καθώς εκδίδονται χωρίς να υπάρχει η απαραίτητη νομοθετική εξουσιοδότηση.

Κατά συνέπεια, οι οικοδομικές άδειες, καθώς και οι πράξεις προσκύρωσης, τακτοποίησης και αναλογισμού αποζημίωσης που εκδίδονται χωρίς προηγούμενη οριστική οριοθέτηση, είναι παράνομες και δημιουργούν σοβαρά προβλήματα στους πολίτες.

Στο σκεπτικό των αποφάσεων του το ΣτΕ σημειώνεται ότι οι σχετικές πολεοδομικές διατάξεις δεν αποσκοπούν μόνο στο γενικό συμφέρον, αλλά «αποσκοπούν στην προστασία ατομικών δικαιωμάτων ή συμφερόντων των ιδιωτών, διότι επιτρέπουν την έκδοση πράξης εφαρμογής ρυμοτομικού σχεδίου, προσκύρωσης, τακτοποίησης και αναλογισμού αποζημίωσης, καθώς και άδειας ανέγερσης οικοδομικής σε παραρεμάτιο ακίνητο υπό την προϋπόθεση ότι έχει προηγηθεί οριστική οριοθέτηση».

Εφόσον λοιπόν πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις, η έκδοση παράνομων αδειών και πράξεων σε παραρεμάτια ακίνητα γεννά πλήρη αξίωση αποζημίωσης από το Δημόσιο ή τους Ο.Τ.Α. για τους δικαιούχους που εγκλωβίστηκαν πολεοδομικά.

Παράλληλα, το ΣτΕ έθεσε στο «μικροσκόπιο» και την παράνομη παράλειψη της διοίκησης να ολοκληρώσει τις οριστικές οριοθετήσεις των ρεμάτων, ύστερα από προγενέστερες ακυρωτικές αποφάσεις του ΣτΕ. Οι σύμβουλοι Επικρατείας κρίνοντας εσφαλμένες τις αποφάσεις των κατώτερων δικαστηρίων, έκαναν δεκτές τις αιτήσεις αναίρεσης και ακύρωσαν δύο αποφάσεις του Διοικητικού Εφετείου Πειραιά και τις ανέπεμψαν για νέα κρίση.