Ένα κράτος εν αναμονή του επομένου θύματος από έναν… δειλό ψυχάκια – Γράφει ο Γιώργος Α. Σπίνος

Υπάρχουν στιγμές που η κοινωνία δεν εξοργίζεται μόνο με τον δράστη ενός αποτρόπαιου περιστατικού. Εξοργίζεται, κυρίως, με το ίδιο το κράτος. Με τους μηχανισμούς του. Με την αδυναμία του να προστατεύσει τους πολίτες από προφανείς κινδύνους. Και η υπόθεση της 50χρονης μητέρας στο Ίλιον είναι μία από αυτές.

Μια γυναίκα δέχεται γροθιά στο πρόσωπο μέσα στο αυτοκίνητό της, μπροστά στα μάτια της ανήλικης κόρης της. Το «έγκλημά» της; Ότι δεν δέχθηκε να κάνει όπισθεν σε έναν στενό δρόμο, θέτοντας σε κίνδυνο τη ζωή της και των διερχόμενων οδηγών. Ο 30χρονος κατεβαίνει από το όχημά του, την πλησιάζει και τη γρονθοκοπεί με πρωτοφανή αγριότητα.

Η συνέχεια, όμως, είναι εκείνη που γεννά οργή και απορία. Ο δράστης εντοπίζεται, συλλαμβάνεται, μεταφέρεται σε ψυχιατρικό νοσοκομείο κατόπιν εισαγγελικής εντολής, καθώς διαπιστώνεται ότι χρήζει ψυχιατρικής νοσηλείας και, εν τέλει, αφήνεται ελεύθερος. Χωρίς να του αφαιρεθεί το δίπλωμα οδήγησης. Χωρίς κανέναν ουσιαστικό περιορισμό. Ένας άνθρωπος που οι ίδιες οι Αρχές αναγνωρίζουν ότι αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ψυχικής υγείας, συνεχίζει να κυκλοφορεί, να οδηγεί και να συνιστά εν δυνάμει απειλή για κάθε ανυποψίαστο πολίτη.

Και εδώ γεννάται το εύλογο ερώτημα: ποιος έχει την ευθύνη όταν η επόμενη έκρηξη βίας οδηγήσει σε μία ανεπανόρθωτη τραγωδία;

«Το κράτος οφείλει να προλαμβάνει και όχι να θρηνεί», έλεγαν οι παλαιότεροι. Στην Ελλάδα, δυστυχώς, εξακολουθούμε να λειτουργούμε αντιστρόφως. Αναμένουμε το μοιραίο για να αναζητήσουμε ευθύνες. Συντάσσουμε πορίσματα αφού έχουν χαθεί ζωές. Διαπιστώνουμε κενά όταν πλέον είναι αργά.

«Η Πολιτεία δεν δύναται να επικαλείται αμηχανίαν εκεί όπου απαιτείται πράξις». Δεν πρόκειται περί στιγματισμού ανθρώπων που πάσχουν από ψυχικές διαταραχές. Η μεγάλη πλειονότητα των ψυχικά ασθενών δεν παρουσιάζει βίαιη συμπεριφορά. Πρόκειται περί προστασίας του κοινωνικού συνόλου όταν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις επικινδυνότητας και προηγούμενα επεισόδια που δεν επιτρέπουν εφησυχασμό.

Η νομοθεσία προβλέπει ότι η άδεια οδήγησης μπορεί να ανακληθεί όταν ψυχική πάθηση επηρεάζει την ικανότητα ασφαλούς οδήγησης. Υπάρχουν επιτροπές. Υπάρχουν διαδικασίες. Υπάρχουν εργαλεία. Εκείνο που απουσιάζει είναι η αποφασιστικότητα εφαρμογής τους.

Διότι ένα κράτος που γνωρίζει και δεν ενεργεί, ένα κράτος που διαπιστώνει τον κίνδυνο αλλά επιλέγει να μεταθέσει την ευθύνη για αργότερα, μετατρέπεται σε θεατή των γεγονότων. Και η ανοχή του καταλήγει συνενοχή.

«Ουδέν φοβερώτερον της ατιμωρησίας και της διοικητικής ραθυμίας», θα μπορούσε να ειπωθεί στη γλώσσα της καθαρεύουσας. Διότι όταν ο δημόσιος κίνδυνος περιφέρεται ελεύθερος στους δρόμους, η Πολιτεία δεν μπορεί να κρύβεται πίσω από διαδικαστικές λεπτομέρειες και υπηρεσιακές δικαιολογίες.

Η κοινωνία δεν ζητά εκδίκηση. Ζητά το αυτονόητο: να νιώθει ασφαλής. Να γνωρίζει ότι όταν ένας άνθρωπος αποδεδειγμένα χάνει τον έλεγχο και επιτίθεται με τέτοια βιαιότητα σε μια μητέρα μπροστά στο παιδί της, οι θεσμοί θα λειτουργήσουν με σοβαρότητα και υπευθυνότητα.

Διαφορετικά, δεν θα μιλάμε απλώς για ένα κράτος που αδυνατεί να προστατεύσει τους πολίτες του. Θα μιλάμε για ένα κράτος-οίκος ανοχής, όπου η κοινή λογική παραδίδεται στη γραφειοκρατική αδιαφορία και η δημόσια ασφάλεια μετατρέπεται σε υπόθεση τύχης.

Και τότε, το ερώτημα δεν θα είναι ποιος φταίει. Θα είναι ποιος θα έχει το θάρρος να αναλάβει την ευθύνη.