Ένα εύθραυστο «παράθυρο» ανοίγει για τη διεθνή ναυτιλία μετά την εκεχειρία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, με τους πλοιοκτήτες να επιχειρούν να απεγκλωβίσουν περισσότερα από 800 πλοία που παραμένουν παγιδευμένα στον Περσικό Κόλπο.
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, ανακοίνωσε ότι στο διάστημα των δύο εβδομάδων της εκεχειρίας, θα επιτραπεί η ασφαλής διέλευση των πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ- υπό τον συντονισμό των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων.
Ωστόσο η αγορά αντιμετωπίζει με επιφύλαξη την κατάσταση, καθώς η αποκατάσταση των ροών μόνο άμεση δεν θεωρείται.
Μια πρωτοφανής συμφόρηση
Η σχεδόν πλήρης παράλυση των Στενών τις τελευταίες εβδομάδες έχει δημιουργήσει πρωτοφανή συμφόρηση, με εκατοντάδες πλοία να «λιμνάζουν» εκατέρωθεν του περάσματος, καθώς δεν μπορεί να διασφαλιστεί η ασφάλεια των πληρωμάτων και των φορτίων.
Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler, τουλάχιστον 426 δεξαμενόπλοια μεταφέρουν αργό και καθαρά καύσιμα, ενώ δεκάδες πλοία μεταφοράς LPG και LNG παραμένουν εγκλωβισμένα.
Συνολικά, περίπου 20.000 ναυτικοί βρίσκονται επί εβδομάδες εν πλω, αντιμέτωποι με εξάντληση, περιορισμένα εφόδια και αυξανόμενη ψυχολογική πίεση.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι κανένα πλήρως φορτωμένο πλοίο LNG δεν έχει καταφέρει να περάσει από το Στενό από την έναρξη της σύγκρουσης, με πρόσφατη απόπειρα διέλευσης να καταλήγει σε αναστροφή την τελευταία στιγμή.
Εκεχειρία και «ασφαλής διέλευση» – αλλά με θολούς όρους
Η συμφωνία προβλέπει δύο εβδομάδες «ασφαλούς διέλευσης», με το Ιράν να δηλώνει ότι η ναυσιπλοΐα θα πραγματοποιείται υπό τον συντονισμό των ενόπλων δυνάμεών του και εντός «τεχνικών περιορισμών». Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ μιλά για «πλήρες, άμεσο και ασφαλές άνοιγμα» του Στενού.
Ωστόσο, κρίσιμες λεπτομέρειες παραμένουν ασαφείς: δεν είναι ξεκάθαρο πότε ακριβώς τίθεται σε πλήρη εφαρμογή η συμφωνία, ούτε εάν έχουν διευθετηθεί ζητήματα όπως τα ασφάλιστρα κινδύνου ή πιθανές οικονομικές απαιτήσεις για τη διέλευση.
Η ναυτιλία ζητά «αποδείξεις» ασφάλειας
Όπως μεταδίδει το Bloomberg παρά τη συγκρατημένη αισιοδοξία, η ναυτιλιακή κοινότητα ξεκαθαρίζει ότι δεν αρκούν οι δηλώσεις. Πλοιοκτήτες, ασφαλιστικές εταιρείες και πληρώματα χρειάζονται απτές ενδείξεις ότι ο κίνδυνος έχει πραγματικά μειωθεί.
Όπως επισημαίνουν παράγοντες της αγοράς, η επανεκκίνηση των ροών δεν είναι ζήτημα ωρών. Σε κανονικές συνθήκες, περίπου 135 πλοία διέρχονται καθημερινά από το Στενό – ρυθμός που έχει πλέον καταρρεύσει.
Η αποκατάσταση της κυκλοφορίας θα απαιτήσει χρόνο, καθώς θα πρέπει να επανεκτιμηθούν οι διαδρομές, να αναπροσαρμοστούν τα ασφάλιστρα και να δοθούν εγγυήσεις για την ασφάλεια των πληρωμάτων.
Στοίχημα για την ενέργεια και την παγκόσμια οικονομία
Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί κομβικό σημείο για την παγκόσμια ενέργεια, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και LNG. Η σχεδόν πλήρης διακοπή των ροών τις τελευταίες εβδομάδες πυροδότησε ένα από τα μεγαλύτερα σοκ στην προσφορά ενέργειας των τελευταίων δεκαετιών.
Η εκεχειρία δημιουργεί ελπίδες για σταδιακή αποκλιμάκωση, αλλά η αγορά γνωρίζει ότι το σύστημα δεν «επανεκκινεί» με το πάτημα ενός κουμπιού. Ακόμη και στην αγορά πετρελαίου κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι η σημερινή βουτιά των τιμών θα έχει συνέχεια.
Η προσοχή στρέφεται πλέον στις επόμενες ημέρες: αν οι πρώτες διελεύσεις πραγματοποιηθούν χωρίς επεισόδια, η εμπιστοσύνη μπορεί να αρχίσει να αποκαθίσταται. Αν όχι, το παράθυρο αυτό μπορεί να αποδειχθεί σύντομο – και η κρίση να επανέλθει με μεγαλύτερη ένταση.
