«Σου μυρίζει κάτι;». Η ερώτηση ακούστηκε μέσα στο εργοστάσιο της ΒΙΟΛΑΝΤΑ λίγες ώρες πριν από τη φονική έκρηξη που έκοψε το νήμα της ζωής πέντε γυναικών.
Η απάντηση ήταν καθησυχαστική, σχεδόν αδιάφορη. Όπως και οι αντιδράσεις της διοίκησης τους μήνες που προηγήθηκαν.
Σήμερα, μαρτυρίες εργαζομένων, καταθέσεις στελεχών και τα ευρήματα των ερευνών αποκαλύπτουν μια αλυσίδα παραλείψεων, προειδοποιήσεων που αγνοήθηκαν και κινδύνων που υποτιμήθηκαν, οδηγώντας σε ένα από τα πιο τραγικά εργατικά δυστυχήματα των τελευταίων ετών.
“Σου μυρίζει κάτι; Μία παράξενη μυρωδιά σαν υγραέριο;”
-“Δεν ξέρω, μάλλον είναι αναθυμιάσεις από το πλυντήριο πιάτων…”
Η παραπάνω στιχομυθία ανάμεσα σε υπάλληλο του εργοστασίου και έναν εκ των υπευθύνων της εταιρείας, πραγματοποιήθηκε στις 00:30 τα ξημερώματα της 26ης Ιανουαρίου.
Όπως αποδείχθηκε για σχεδόν πέντε μήνες,το αυθαίρετο υπόγειο του εργοστασίου πότιζε με προπάνιο λόγω διαρροής των σωληνώσεων χωρίς κανείς να ελέγχει την ασφάλειά του. Η αρμόδια υπηρεσία του Πυροσβεστικού Σώματος συνεχίζει τις έρευνες στο πλαίσιο της Εισαγγελικής παραγγελίας συγκεντρώνοντας στοιχεία από την Περιφέρεια και την Πολεοδομία για τις άδειες λειτουργίας και τις οικοδομικές άδειες του εργοστασίου, το οποίο διαπιστώθηκε ότι είχε αυθαίρετους χώρους δίχως προβλεπόμενα μέτρα ασφαλείας. Δεν αποκλείεται το επόμενο διάστημα σε αυτή την έρευνα να κληθούν να καταθέσουν και στελέχη του Υπουργείου Ανάπτυξης.
“Υπήρχε οσμή”
“Θέλω να καταγγείλω τα εξής: ως εργαζόμενη στην εταιρεία “ΒΙΟΛΑΝΤΑ” εδώ και ένα μήνα περίπου υπήρχε έντονη οσμή υγραερίου στη Β’ πτέρυγα των εγκαταστάσεων, εκεί δηλαδή που έγινε η έκρηξη”, αναφέρει σε ένα μέρος της κατάθεσης της εργαζόμενη στο εργοστάσιο της “ΒΙΟΛΑΝΤΑ”. Πρόκειται για την μητέρα της 45χρονης Ελένης Κατσαρού, η οποία πέθανε κατά τη διάρκεια της φονικής έκρηξης. Η μητέρα εργάζεται 28 χρόνια στις εγκαταστάσεις, ενώ η αδικοχαμένη 45χρονη δούλευε 14 χρόνια στο εργοστάσιο. “Δουλεύαμε τόσα χρόνια μαζί. Ήθελα εγώ να αφήσω τα κόκαλά μου στη “Βιολάντα”, όχι να θάψω την κόρη μου. Ανατινάχτηκε το παιδί μου”, είχε πει λίγες μέρες πριν σε δημοσιογράφους, καταγγέλλοντας ότι δεν γινόταν καμία συντήρηση στα μηχανήματα.
Συνολικά οκτώ άτομα που συνομίλησαν με τα στελέχη της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού, έκαναν λόγο για έντονη οσμη. Ο ίδιος ο ιδιοκτήτης φέρεται να ανέφερε ενώπιον των Εισαγγελικών Αρχών πως μία φορά που είχε βρεθεί στις εγκαταστάσεις είχε μυρίσει και αυτός μια μυρωδιά -όχι έντονη- που θεώρησε, όπως είπε, ότι προερχόταν από την αποχέτευση.
Ο τεχνικός ασφαλείας στην απολογία του στη Δ.Α.Ε.Ε. υποστήριξε ότι ήταν εξωτερικός συνεργάτης και είχε συμβουλευτικό ρόλο, σημειώνοντας ότι δεν είχε εντοπίσει τη διάτρηση. “Δεν μου είπε κανείς για μυρωδιά”, φέρεται να ανέφερε χαρακτηριστικά.
“Βραχυκύκλωμα πλυντηρίου”
“Τους μήνες που εργάζομαι στο συγκεκριμένο πόστο διαπίστωσα τη μυρωδιά δέκα φορές περίπου στο χώρο της λάντζας-κουζίνας. Το περιστατικό αυτό το γνώριζαν και άλλοι συνάδελφοί και ακούστηκε από το στόμα του διευθυντή παραγωγής ότι η οσμή του υγραερίου οφείλεται λόγω βραχυκυκλώματος του πλυντηρίου στο χώρο της λάντζας”, αναφέρει άλλος εργαζόμενος απαντώντας στις ερωτήσεις των στελεχών της Δ.Α.Ε.Ε. για την οσμή από τη διαρροή προπανίου.
Ένα από τρία άτομα που συνελήφθησαν μετά την έκρηξη, ο Υπεύθυνος Βάρδιας τη νύχτα του εργατικού δυστυχήματος περιγράφει στην απολογία του: “Μου είχε αναφερθεί μία με δύο φορές ότι υπήρχε μια μυρωδιά στο μπάνιο και στη λάντζα, χώροι που βρίσκονται κοντά στο ζημωτήριο. Συγκεκριμένα μου είχε αναφερθεί χωρίς να θυμάμαι τον αριθμό των ατόμων που μου το είχαν αναφέρει και ποιοι ήταν, ότι αντιλαμβάνονταν μια περίεργη μυρωδιά χωρίς να μπορούν να προσδιορίσουν”.
Όπως ανέφερε στα ανακριτικά στελέχη του Πυροσβεστικού Σώματος και ο ίδιος είχε αντιληφθεί τη μυρωδιά στη λάντζα και το είχε αναφέρει στο διευθυντή παραγωγής, στον υπεύθυνο του τεχνικού τμήματος του εργοστασίου αλλά και στον υδραυλικό.
“Τη συγκεκριμένη μυρωδιά την αντιλαμβανόμουν εγώ παροδικά για διάστημα ενός μηνός περίπου. Μου έλεγαν ότι δεν ήταν κάτι ανησυχητικό και οφειλόταν στο γεγονός της πλήρωσης καυσίμου στις δεξαμενές και μερικές φορές ότι έφταιγε το πλυντήριο που βρισκόταν στο χώρο της λάντζας”, περιγράφει χαρακτηριστικά. Όπως φαίνεται οι υπεύθυνοι του εργοστασίου, παρά το γεγονός ότι γνώριζαν για την επικίνδυνη οσμή σε χώρους με σημαντικές παραλείψεις σε επίπεδο ασφάλειας, προσπαθούσαν απλά να καθησυχάζουν τους εργαζόμενους δίχως ποτέ να προβούν σε κάποιο έλεγχο.
“Φαινόμενο ντόμινο”
“Κατά την αυτοψία και το μακροσκοπικό έλεγχο που πραγματοποίησα στο χώρο που φαίνεται να εκδηλώθηκε αρχικά το περιστατικό, όσο και στο γειτνιάζοντα αγροτικό τεμάχιο ανευρέθηκαν θραύσματα σκυροδέματος σε απόσταση τουλάχιστον 200 μέτρων και άλλα υλικά της εγκατάστασης. Σε απόσταση περίπου βρίσκονται δύο δεξαμενές προπανίου με πληρότητα 25% η μία και 75% η δεύτερη και ο χώρος που διαφαίνεται να εκδηλώθηκε η οποιαδήποτε παραγωγή σπινθήρα-θερμότητος και να ξεκίνησε το λεγόμενο domino effect (φαινόμενο ντόμινο), το οποίο λόγω του χώρου (υπόγειο) με τη συμμετοχή εύφλεκτου υγρού, στερεού ή αερίου, εκδηλώθηκε η έκρηξη -μεγάλο ωστικό κύμα”, αναφέρει χαρακτηριστικά ο Πυροτεχνουργός που πραγματοποίησε την πρώτη αυτοψία στο χώρο της έκρηξης.
Σύμφωνα με το πόρισμα της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού, ένα κρυφό αυθαίρετο υπόγειο δίχως σχέδια ασφαλείας, εργασίες ασφαλτόστρωσης με βαρέα οχήματα πάνω από σωληνώσεις αερίου και ένας σπινθήρας από μοτέρ ρύθμισης της πίεσης νερού, φέρεται να προκάλεσαν την έκρηξη.
Το υπόγειο 400 τ.μ. όπου συσσωρεύτηκε το αέριο και σημειώθηκε η έκρηξη και οι δύο εξωτερικές δεξαμενές προπανίου των εγκαταστάσεων, δεν υπήρχαν στη μελέτη πυρασφάλειας, αλλά ούτε και στα πολεοδομικά σχέδια του εργοστασίου.
Η διαρροή που οδήγησε στο μοιραίο συμβάν ξεκίνησε σύμφωνα με την Δ.Α.Ε.Ε. περίπου 4-5 μήνες πριν, έπειτα από εργασίες σε δρόμο κάτω από τον οποίο περνούσαν οι σωλήνες με το προπάνιο. Τα βαρέα οχήματα που έστρωναν άσφαλτο στο σημείο μέσα στο καλοκαίρι, προκάλεσαν διάτρηση κάτω από το οδόστρωμα, με το αέριο ποτίζοντας το υπέδαφος, να καταλήγει σε 25 μέτρα μακρύτερα, μέσα στο υπόγειο του εργοστασίου.
Τα στελέχη της Δ.Α.Ε.Ε. συνεχίζουν τις τομές στο έδαφος του εργοστασίου, αναζητώντας την σπασμένη σωλήνα από όπου διοχετεύτηκε το προπάνιο που προκάλεσε την μοιραία έκρηξη.
