Βίαιες συγκρούσεις μεταξύ αντικυβερνητικών διαδηλωτών και δυνάμεων ασφαλείας καταγράφονται σε ολόκληρο το Ιράν, καθώς το κύμα κοινωνικής αναταραχής που προκάλεσε η βαθιά οικονομική κρίση εισέρχεται στην ενδέκατη ημέρα του. Οι κινητοποιήσεις έχουν λάβει πλέον μαζικό χαρακτήρα και εξαπλώνονται σε δεκάδες πόλεις, εντείνοντας την πίεση προς το καθεστώς.
Σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Fars, που πρόσκειται στους Φρουρούς της Επανάστασης, δύο αστυνομικοί σκοτώθηκαν από ενόπλους στην πόλη Λορντεγκάν, στο νοτιοδυτικό τμήμα της χώρας. Την ίδια ώρα, βίντεο που κυκλοφορούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτυπώνουν σκηνές σφοδρών αντιπαραθέσεων, με πυροβολισμούς, χρήση δακρυγόνων και πέτρες να εκτοξεύονται από τους διαδηλωτές.
Σύμφωνα με τη ΜΚΟ Human Rights Activist News Agency (HRANA), οι διαδηλώσεις έχουν εξαπλωθεί σε 111 πόλεις και κωμοπόλεις, καλύπτοντας και τις 31 επαρχίες της χώρας. Η οργάνωση κάνει λόγο για τουλάχιστον 34 νεκρούς διαδηλωτές και τέσσερα μέλη των δυνάμεων ασφαλείας, ενώ περίπου 2.200 άνθρωποι έχουν συλληφθεί. Το BBC Persian έχει επιβεβαιώσει τον θάνατο 21 ατόμων, ενώ οι ιρανικές αρχές αναγνωρίζουν επισήμως πέντε νεκρούς από τις δυνάμεις ασφαλείας.
Η οικονομία στο επίκεντρο της οργής
Η σπίθα των κινητοποιήσεων άναψε στις 28 Δεκεμβρίου, όταν καταστηματάρχες κατέβηκαν στους δρόμους της Τεχεράνης, διαμαρτυρόμενοι για τη νέα απότομη υποτίμηση του ιρανικού ριάλ. Στη μαύρη αγορά, το νόμισμα διολίσθησε κοντά στο 1,45 εκατ. ριάλ ανά δολάριο, ενώ ο πληθωρισμός κινείται στο 42%, έχοντας αγγίξει το 48,6% τον Οκτώβριο.
Η οικονομική ασφυξία, αποτέλεσμα των διεθνών κυρώσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα, αλλά και της κακοδιαχείρισης και της διαφθοράς, οδήγησε σύντομα στη μαζική συμμετοχή φοιτητών και ευρύτερων κοινωνικών ομάδων. Οι διαδηλώσεις απέκτησαν πολιτικό χαρακτήρα, με συνθήματα ανοιχτά εχθρικά προς την ηγεσία της χώρας.
Συνθήματα κατά του καθεστώτος
Σε βίντεο που επαλήθευσε το BBC Persian, διαδηλωτές στην πόλη Καζβίν φωνάζουν «Θάνατος στον δικτάτορα», αναφερόμενοι στον ανώτατο ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, αλλά και «Ζήτω ο Σάχης». Αντίστοιχα συνθήματα υπέρ της δυναστείας Παχλαβί καταγράφηκαν σε Μασχάντ και άλλες πόλεις.
Στο λιμάνι του Μπαντάρ Αμπάς, διαδηλωτές απηύθυναν έκκληση προς την αστυνομία να τους στηρίξει, προτού διαλυθούν βίαια από τις δυνάμεις ασφαλείας. Στην πόλη Αμπαντάν, κοντά στα σύνορα με το Ιράκ, πλήθος φώναζε συνθήματα κατά της κληρικής ηγεσίας, ενώ στην Αλιγκουντάρζ η αστυνομία έκανε εκτεταμένη χρήση δακρυγόνων για να διαλύσει συγκεντρώσεις.
Κυβερνητικά μηνύματα και απειλές
Μετά τη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου, ο αντιπρόεδρος αρμόδιος για εκτελεστικές υποθέσεις δήλωσε ότι ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν έδωσε εντολή να μη ληφθούν μέτρα κατά ειρηνικών διαδηλωτών. Ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι όσοι φέρουν όπλα ή επιτίθενται σε κρατικές εγκαταστάσεις θα αντιμετωπίζονται ως «ταραξίες».
Παράλληλα, η κυβέρνηση ανακοίνωσε την καταβολή νέου μηνιαίου επιδόματος περίπου 7 δολαρίων σε 71 εκατομμύρια πολίτες, σε μια προσπάθεια περιορισμού της κοινωνικής δυσαρέσκειας. Την ίδια στιγμή, ο επικεφαλής της Δικαιοσύνης προειδοποίησε για ταχεία δίωξη και αυστηρή τιμωρία όσων συμμετέχουν σε βίαιες ενέργειες.
Η σκιά του 2022
Ο ανώτατος ηγέτης Αλί Χαμενεΐ κάλεσε τις αρχές να «συνομιλήσουν με τους διαδηλωτές», υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι οι «ταραξίες πρέπει να μπουν στη θέση τους». Οι τρέχουσες κινητοποιήσεις είναι οι πιο εκτεταμένες από την εξέγερση του 2022, που ξέσπασε μετά τον θάνατο της Μαχσά Αμινί, όταν περισσότεροι από 550 άνθρωποι σκοτώθηκαν και περίπου 20.000 συνελήφθησαν.
Αναλυτές εκτιμούν ότι, αν η δυναμική των διαδηλώσεων ενισχυθεί περαιτέρω, η αντίδραση του κράτους ενδέχεται να κλιμακωθεί επικίνδυνα, επαναφέροντας μνήμες από την αιματηρή καταστολή προηγούμενων ετών.
