Η πυρκαγιά του Οκτωβρίου στις εγκαταστάσεις των ΕΑΣ στο Λαύριο δεν μπορεί να παρουσιαστεί ως ατυχές περιστατικό. Ήταν το προαναγγελθέν αποτέλεσμα μιας δεκαετίας αδιαφορίας, προχειρότητας και σιωπής γύρω από έναν χώρο που όλοι γνώριζαν ότι κρύβει μια βόμβα κάτω από το έδαφος: 180 τόνους θαμμένων εκρηκτικών και άλλους 40 τόνους κλεισμένους σε ασταθή κοντέινερ. Το ότι αυτό το πρόβλημα «ξεχάστηκε» επί χρόνια θεωρώ πως συνιστά από μόνο του θεσμική αποτυχία.
Η αυθαίρετη ρίψη ασβέστη —χωρίς άδεια, χωρίς μελέτη, χωρίς επίβλεψη— ήταν απλώς το σπίρτο. Η φωτιά αποκάλυψε δημόσια αυτό που πολλοί ψιθύριζαν ιδιωτικά: πως η κατάσταση στο Λαύριο είχε ξεφύγει από κάθε εύλογο πλαίσιο ασφάλειας. Κι όμως, αντί η κρίση να γίνει ευκαιρία θεσμικής κάθαρσης και πλήρους διαφάνειας, βλέπουμε να ανοίγει ένα δεύτερο, εξίσου ανησυχητικό κεφάλαιο.
Τα ΕΑΣ προχωρούν σε ανάθεση 20 εκατ. ευρώ για την απομάκρυνση των επικίνδυνων κοντέινερ χωρίς ανοικτό διαγωνισμό, μέσω διαπραγμάτευσης. Προσωπικά θεωρώ αυτονόητο πως όταν μιλάμε για έργο τέτοιας σοβαρότητας —και τόσου κόστους— η δημόσια διαδικασία δεν είναι επιλογή· είναι υποχρέωση. Οι εταιρείες που θα προσκληθούν (Polyeco, Πολυχρονόπουλος, V Group, Βασιλειάδης και MuniRem Environmental) μπορεί να είναι αξιόλογες, αλλά το ερώτημα παραμένει:
Πώς φτάσαμε στο σημείο ένα κρίσιμο έργο να αποφασίζεται πίσω από κλειστές πόρτες; Γιατί δεν γίνεται διεθνής διαγωνισμός ;
Τι εμπειρία έχουν οι εταιρείες αυτές σε παρόμοιο έργο; Έχουν αναλάβει άλλο; Το γεγονός ότι ο πρόεδρος των ΕΑΣ Μπουτσικάκης είναι από τον Πειραιά μπορεί να δημιουργήσει σε κακόβουλους αρνητικές σκέψεις αφού και οι 3 εταιρείες έχουν έδρα τον Πειραιά.
Η αντίφαση είναι κραυγαλέα, και δεν μπορώ να μην τη σημειώσω. Πριν έναν χρόνο ο διαγωνισμός είχε κοστολογηθεί από την διοίκηση Κωστόπουλου στα 43,9 εκατ. ευρώ. Αυτό φυσικά σημαίνει ότι κατά την προσέλευση των διαγωνιζόμενων θα υπήρχε ενδεχομένως και η σχετική έκπτωση! Σε κάθε περίπτωση το ποσό ήταν ιδιαίτερα υψηλό αλλά θα γινόταν διαγωνισμός. Η νέα διοίκηση τον ακύρωσε ως «υπερβολικό». Λίγους μήνες αργότερα, το ίδιο έργο εμφανίζεται «διορθωμένο» στα 25 εκατ. ευρώ, γεγονός που δημιουργεί από μόνο του πολλά ερωτηματικά. Επειδή όμως το ποσό μειώθηκε σχεδόν κατά το μισό η διοίκηση Μπουτσικάκη δεν κάνει διαγωνισμό αλλά απευθείας διαπραγμάτευση. Ποια μελέτη δικαιολογεί αυτή τη θεαματική διαφορά; Ποιος έκρινε τι είναι υπερκοστολογημένο και τι όχι; Και κυρίως: ποιος ελέγχει τη διαδικασία τώρα που αφαιρέθηκε η διαφάνεια της ανοιχτής προκήρυξης;
Η απορρύπανση του Λαυρίου δεν είναι τεχνικό έργο. Είναι θεσμικό χρέος και ζήτημα δημόσιας ασφάλειας. Κι αν οι αρμόδιοι θέλουν πραγματικά να αποκαταστήσουν την εμπιστοσύνη, η αρχή δεν γίνεται με αναθέσεις εκατομμυρίων σε κλειστά δωμάτια, αλλά με πλήρη διαφάνεια, καθαρούς όρους και ανοιχτές διαδικασίες.
Εγώ θα παρακολουθώ την υπόθεση αυτή και θα επανέλθω.
